Hampshire: 900 sztucznych gniazd dla zagrożonych jaskółek oknówek
W hrabstwie Hampshire w południowej Anglii zamontowanych zostanie nawet 900 sztucznych gniazd dla jaskółek oknówek, których liczebność w Wielkiej Brytanii wyraźnie spada. Gotowe „miseczki” są bezpłatne i mają oszczędzić ptakom czasu oraz sił, które zwykle zużywają na lepienie gniazd z błota.
Dlaczego oknówek jest coraz mniej
Oknówki co roku w kwietniu i maju wracają z Afryki, by spędzić lato w Wielkiej Brytanii. Gatunek figuruje na brytyjskiej Czerwonej Liście zagrożonych ptaków. W latach 1995–2024 populacja skurczyła się tam o 40 procent, częściowo z powodu słabego sukcesu lęgowego.
Charakterystyczne gniazdo w kształcie miseczki ptaki budują pod okapami domów i innych budynków. Do jednego gniazda potrzebują około 1000 kulek miękkiego, wilgotnego błota. Tymczasem owadów, którymi się żywią, jest coraz mniej, a coraz częstsze upały i susze, takie jak tegoroczne lato, odbierają im materiał budowlany. Dochodzi do tego kwestia architektury: nowoczesne domy mają często plastikowe podbitki (uPVC), do których błotne gniazda trudno się przylepiają.
Od pilotażu do największego takiego projektu
Inicjatywę prowadzi Hampshire Ornithological Society. W zeszłym roku uruchomiono ankietę, w której mieszkańcy mogli zgłaszać miejsca z gniazdami oknówek. Potem ruszył pilotaż: 249 sztucznych gniazd zawieszono na budynkach w pobliżu znanych kolonii w północnej i wschodniej części hrabstwa. Tego lata zasiedliły je oknówki w 27 przypadkach, czyli częściej, niż spodziewał się zespół projektu.
Teraz organizatorzy szukają kolejnych budynków. Według źródła jest to prawdopodobnie największa taka akcja w kraju. Koordynator projektu Nigel Matthews zachęca mieszkańców, szkoły i firmy do składania wniosków. Prezes towarzystwa Keith Betton podsumował sens kolejnego etapu tak: „To daje właścicielom domów, szkołom i firmom prosty, praktyczny sposób na wsparcie odbudowy populacji tego zagrożonego ptaka”.
Kto może dostać gniazdo
Gniazda są dostarczane i montowane bezpłatnie, ale obowiązują warunki:
- budynek musi stać nie dalej niż 1 km od wcześniej zgłoszonego gniazda oknówki,
- musi mieć odpowiednio wysunięty okap na wysokości drugiego piętra,
- okap powinien znajdować się 4–7 metrów nad ziemią.
Wnioski przyjmuje się przez stronę internetową projektu.
Co z tego wynika dla Polski
Akcja dotyczy wyłącznie Anglii, ale sama oknówka jest ptakiem znanym także w Polsce, gdzie gniazduje pod okapami i balkonami. Jaskółki są u nas objęte ochroną gatunkową, więc co do zasady nie wolno niszczyć ich gniazd ani ich usuwać bez odpowiedniego zezwolenia. Jeśli ptaki pojawiły się pod waszym dachem, warto je zostawić w spokoju.
Problemy opisane w Hampshire, czyli mniej owadów, susze i elewacje, do których trudno przykleić błoto, nie są zjawiskiem czysto brytyjskim. Pokazują, że nawet pozornie drobne zmiany w budownictwie i klimacie mogą odbijać się na ptakach żyjących tuż obok ludzi. Czy podobne sztuczne gniazda sprawdziłyby się na większą skalę w Polsce, na podstawie tego materiału nie da się ocenić. Pilotaż w Hampshire sugeruje jednak, że ptaki chętnie z takich rozwiązań korzystają.
Źródło: BBC News – „House martin artificial nests scheme set to expand”
